Thứ sáu 25/04/2014 15:00 English English

Tóm tắt đề tài nghiên cứu khoa học: “Những vấn đề kinh tế chính trị trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt nam hiện nay”

Thứ tư 23/01/2013 10:43

Sau đây AJC xin giới thiệu tóm tắt đề tài nghiên cứu khoa học: “Những vấn đề kinh tế chính trị trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt nam hiện nay” do TS. Ngô Văn Lương làm chủ nhiệm được Hội đồng nghiệm thu cơ sở đánh giá đạt xuất sắc.

Tính cấp thiết của đề tài: Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam , nhiều nội dung kinh tế xã hội quan trọng được Đảng, Nhà nước và nhân dân ta tập trung xây dựng. Đó là vấn đề công nghiệp hóa, hiện đại hóa; phát triển kinh tế tri thức; Phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; Vấn đề phân phối thu nhập cá nhân; Toàn cầu hóa và mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế v.v.

Trong chương trình giảng dạy ở bậc đại học, chuyên ngành kinh tế chính trị,, những nội dung trên đều được đưa vào giảng dạy và được cập nhật qua các kỳ Đại hội Đảng. Tuy nhiên, do thời lượng có hạn, ở bậc đại học cũng chỉ dừng lại ở việc cung cấp những lý luận cơ bản. Trong mỗi chặng đường phát triển, tình hình thế giới và đất nước có nhiều thay đổi, biến động nhanh chóng. Việc nghiên cứu, tổng kết thực tiễn để đề Đảng và Nhà nước đề ra chiến lược, sách lược phù hợp là việc làm cần thiết. Trong mỗi nội dung kinh tế xã hội trên đều xuất hiện nhiều vấn đề mới cần được nghiên cứu để làm sáng tỏ nhằm đưa ra phương hướng, giải pháp phù hợp.

Ở cấp đào tạo sau đại học những vấn đề này cần phải được tiếp tục nghiên cứu  sâu sắc hơn, toàn diện hơn. Vì vậy, trong chương trình đào tạo sau đại học ngành kinh tế, chuyên ngành kinh tế chính trị, chúng tôi đưa vào môn học: Những vấn đề kinh tế chính trị trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt nam hiện nay.với thời lượng 2 đvht tương đương 45 tiết.  Để học viên sau đại học và giảng viên có tài liệu nghiên cứu, giảng dạy và học tập, chúng tôi chủ trương biên soạn tài liệu này như tập bài giảng có tính chất chuyên đề. Nó rất cần thiết cho giảng viên và học viên cao học ngành kinh tế .Vì vậy, đây là việc làm có ý nghĩa lý luận và thực tiễn thiết thực.


 

TS. NGô Văn Lương- Chủ nhiệm đề tài

 

Tình hình nghiên cứu: Có nhiều tác giả đã công bố nhiều công trình nghiên cứu và    tài liệu liên quan đến những vấn đề kinh tế chính trị trong thời kỳ quá độ. Sau đây là một số tài liệu:

- Pgs.ts. Mai Ngọc Cường: Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam- Nxb CTQG, Hà nội, 2001;

- Gs.Ts Nguyễn Quang Thái; Pgs.Ts.Ngô Thắng Lợi: Phát triển bền vững ở Việt Nam – Thành tựu, cơ hội, thách thức và triển vọng. Nxb Lao động-Xã hội, Hà Nội, 2007

-  TS. Ngô Văn Lương,:  Kinh tế chính trị Mác Lênin trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam Nxb. CTQG, Hà Nội, 2002

- TS. Ngô Văn Lương (chủ biên): Tư tưởng Hồ Chí minh về kinh tế, Nxb. CTQG, Hà Nội, 2010.

- Ts. Ngô Văn Lương- Ts.Phạm Ngọc Dũng: Quan điểm kinh tế trong một số tác phẩm kinh điển Mác-Lênin về thời kỳ quá độ lên CNXH. NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011.

- Ts. Ngô Văn Lương- Ts.Phạm Ngọc Dũng. Pgs.Ts. Nguyễn Khắc Thanh: Quan điểm kinh tế và chính trị về thời kỳ quá độ lên CNXH trong một số tác phẩm kinh điển Mác-Lênin. NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011.

-  Ban Khoa giáo Trung ương: Một số vấn đề về chủ nghĩa Mác Lênin trong thời đại hiện nay,  Hà Nội, 1994.

- Pgs.Ts.Nguyễn Danh Sơn: Nông nghiệp, nông thôn, nông dân Việt Nam trong qúa trình phát triển đất nước theo hướng hiện đại. NXB Khoa học xã hội, 2010

- Ts.Đoàn Xuân Thủy (chủ biên) Chính sách hỗ trợ sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam hiện nay. Nxb. CTQG, Hà Nội, 2011.

- GS, TS. Dương Phú Hiệp, TS. Vũ Văn Hà: Toàn cầu hóa kinh tế, Nxb. Khoa học xã hội, Hà Nội, 2001.

- PGS, TS. Đặng Hữu Toàn: Chủ nghĩa Mác Lênin và công cuộc đổi mới ở Việt Nam. Nxb. CTQG, Hà Nội. 2002.

- Nguyễn Văn Nam( dịch): Toàn cầu hóa và sự tồn vong của nhà nước. Nxb Trẻ, Tp.HCM, 2002.

- - PGS, TS.Tô Huy Rứa, GS, TS. Hoàng Chí Bảo: Nhìn lại quá trình đổi mới tư duy lý luận của Đảng 1986-2005, Nxb Lý luận chính trị, 2005.

- TS. Phạm Đức Chính: Thị trường lao động Việt Nam cơ sở lý luận và thực tiễn. Nxb. CTQG, Hà Nội, 2005.

- GS, TS. Nguyễn Đình Hương: Phát triển các loại thị trường trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội, 2006.

- Nguyễn Đắc Hưng: Trí thức Việt Nam trước yêu cầu phát triển đất nước, Nxb. CTQG, Hà Nội. 2005.

Nguồn lực con người trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Nxb. Lý luận chính trị, Hà nội, 2005.

-  GS,TS. Nguyễn Công Nghiệp: Phân phối trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Nxb. CTQG, Hà Nội, 2006.

- GS, TS. Lương Xuân Quỳ: Quản lý nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Nxb. Lý luận chính trị, Hà Nội, 2006.

-  Nguyễn Tiệp: Thị trường lao động. Nxb Lao động Xã hội, Hà Nội. 2007.

-  PGS,TS. Nguyễn Cúc: 20 năm đổi mới và hình thành thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Nxb. CTQG, Hà Nội, 2005.

-  PGS,TS. Nguyễn Cúc và PGS, TS. Kim Văn Chính: Sở hữu nhà nước và doanh nghiệp nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, Nxb. CTQG, Hà Nội, 2006.

-  GS, TS. Hoàng Ngọc Hòa: Chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ,Nxb. CTQG , Hà Nội, 2007.

-  GS, TSKH. Lê Du Phong: Kinh tế Việt Nam 20 năm đổi mới (1986-2006) thành tựu và những vấn đề đặt ra, Nxb. Kinh tế Quốc dân, Hà Nội, 2006.

- Ts. Trần Văn Tùng: Nền kinh tế tri thức và yêu cầu đổi mới giáo dục Việt Nam. Nxb Thế giói, Hà Nội, 2001.

- Ts. Nguyễn Duệ: Chính sách mục tiêu lạm phát. Nxb Thống kê, Hà Nội, 2010

- Winried Jung: Kinh tế thị trường xã hộiNxb Đại học quốc gia, Hà Nội, 2001.

- Nguyễn Lư ( biên dịch): Chiến tranh lạm phát  Crisis Wars in Viet Nam. Nxb Lao động, Hà Nội, 2009.

 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu:

  - Mục tiêu: Hoàn thành tập bài giảng: Những vấn đề kinh tế chính trị trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt nam hiện nay.

- Nhiệm vụ: Phải biên soạn và hoàn  thành 5 chương:

 Chương I- Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

 Chương II- Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa trong điều kiện Việt Nam là thành viên của WTO.

 Chương III-  Kinh tế tri thức và vấn đề tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam

Chương IV- Phân  phối thu nhập cá nhân trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam hiện nay

Chương V-  Toàn cầu hóa kinh tế và vấn đề mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế của Việt Nam

Đối tượng, phạm vi nghiên cứu:

 - Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề kinh tế chính trị trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam hiện nay.

- Phạm vi nghiên cứu: Ở mỗi chương, chỉ giới thiệu cho có hệ thống chứ  không đi sâu vào phân tích vấn đề cơ sở lý luận vì những nội dung này đã được trang bị ở đại học  Đề tài chỉ tập trung vào những vấn đề thực tiễn cấp bách đang đặt ra ở Việt Nam hiện nay.

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu:

- Cơ sở lý luận:

+  Các quan điểm của Chủ nghĩa Mác Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và của Đảng cộng sản Việt Nam là chủ đạo.

+  Có tiếp cận, sử dụng và kế thừa những mặt tích cực của các quan điểm  kinh tế học hiện đại ở  một mức độ nhất định

- Phương pháp nghiên cứu: Các phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, phương pháp của kinh tế chính trị và phương pháp phân tích, tổng hợp

Kết cấu chi tiết của đề tài (đề cương chi tiết)

 Nội dung chi tiết:

 1. Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

1.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

1.1.1. Cơ sở lý luận

1.1.1.1. Những quan điểm trước Mác về chủ nghĩa xã hội

1.1.1.2. Lý luận của Mác – Ph. Ănghen về chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản

1.1.1.3. Tư tưởng của Lênin về thời kỳ quá độ lên CNXH

1.1.2. Cơ sở thực tiễn

1.1.2.1. Chế độ kinh tế tư bản chủ nghĩa

1.1.2.2. Chế độ kinh tế xã hội chủ nghĩa

1.1.2.3. Chế độ kinh tế định hướng XHCN

1.2. Quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

1.2.1. Thực chất của sự quá độ lên CNXH ở Việt Nam

1.2.1.1. Điều kiện bên trong và bên ngoài của sự quá độ lên CNXH ở Việt Nam

1.2.1.2.Thực chất của sự quá độ lên CNXH ở Việt Nam

1.2.1.3. Mô hình CNXH ở Việt Nam

1.2.2. Những nội dung kinh tế xã hội cơ bản của thời kỳ quá độ lên CNXH bỏ qua TBCN ở Việt Nam

1.2.2.1. Phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

1.2.2.2. Đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước gắn với phát triển kinh tế tri thức

1.2.2.3. Toàn cầu hóa kinh tế và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam

1.2.2.4. Phân phối thu nhập cá nhân đảm bảo từng bước thực hiện công bằng xã hội ở Việt Nam.

 2. Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa trong điều kiện Việt Nam là thành viên của WTO.

2.1. Những vấn đề lý luận và thực tiễn về thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

2.1.1. Cơ sở lý luận

2.1.1.1. Kinh tế thị trường

2.1.1.2. Vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị trường

2.1.1.3. Nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam

2.1.1.4. Hội nhập kinh tế quốc tế và những vấn đề đặt ra đối với hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam

2.1.2. Cơ sở thực tiễn

2.1.2.1. Kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa

2.1.2.2. Kinh tế xã hội chủ nghĩa

2.1.2.3. Nền kinh tế các nước chuyển đổi

2.1.2.4. Kinh tế thị trường một số nước Đông Á

2.2. Thực trạng hình thành và phát triển thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

2.2.1. Những thành tựu đạt được và nguyên nhân

2.2.1.1. Thành tựu

2.2.1.2. Nguyên nhân

2.2.2. Những hạn chế và nguyên nhân

2.2.2.1. Hạn chế

2.2.2.2. Nguyên nhân

2.3. Quan điểm và giải pháp tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩ khi Việt Nam là thành viên của WTO

2.3.1. WTO và những yêu cầu của WTO đối với hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam

2.3.1.1. Một số vấn đề về WTO

2.3.1.2. Những yêu cầu của WTO đối với hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam

2.3.2. Quan điểm

2.3.3. Giải pháp

 3. Kinh tế tri thức và vấn đề tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam.

3.1. Nền kinh tế tri thức

3.1.1. Sự xuất hiện và đặc điểm của nền kinh tế tri thức

3.1.1.1. Sự hình thành và phát triển của nền kinh tế tri thức

3.1.1.2. Đặc điểm của nền kinh tế tri thức

3.1.2. Kinh nghiệm một số nước phát triển kinh tế tri thức ở một số nước trên thế giới

3.1.2.1. Mỹ và các nước Tây Âu

3.1.2.2. Nhật Bản và các nước Đông Á

3.1.2.3. Trung Quốc

3.2. Tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển nền kinh tế tri thức ở Việt Nam.

3.2.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn

3.2.1.1. Cơ sở lý luận

3.2.1.2. Cơ sở thực tiễn

3.2.2. Thực trạng và những vấn đề đặt ra

3.2.2.1. Thực trạng

3.2.2.2. Những vấn đề đặt ra

3.2.3. Quan điểm và giải pháp

3.2.3.1. Quan điểm

3.2.3.2. Giải pháp

 4.  Phân  phối thu nhập cá nhân trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam hiện nay

4.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về vấn đề phân phối thu nhập cá nhân trong thời kỳ quá độ lên CNXH

4.1.1. Cơ sở lý luận

4.1.1.1. Tính tất yếu và tác dụng của việc sử dụng nhiều hình thức phân phối thu nhập cá nhân trong thời kỳ quá độ lên CNHX ở Việt Nam

4.1.1.2. Các hình thức phân phối cơ bản

4.1.1.3. Các hình thức thu nhập chủ yếu

5.1.2. Cơ sở thực tiễn

5.1.2.1. Kinh nghiệm thế giới

5.1.2.2. Thực tiễn Việt Nam

4.2. Thực trạng vấn đề phân phối thu nhập cá nhân ở Việt Nam hiện nay

4.2.1. Thành tựu và nguyên nhân

4.2.1.1. Thành tựu

4.2.1.2. Nguyên nhân

4.2.2. Hạn chế và nguyên nhân

4.2.2.1. Hạn chế

4.2.2.2. Nguyên nhân

4.3. Quan điểm và giải pháp về phân phối thu nhập cá nhân ở Việt Nam

4.3.1. Quan điểm

4.3.2. Giải pháp cơ bản

4.3.2.1. Phát triển mạnh mẽ sản xuất

4.3.2.2. Tiếp tục hoàn thiện chính sách tiền lương, tiền công

4.3.2.3. Ngăn ngừa sự chênh lệch quá lớn về mức thu nhập cá nhân và sự phân hoá xã hội thành hai cực đối lập

4.3.2.4. Khuyến khích làm giàu hợp pháp đi đôi với xoá đói giảm nghèo

5. Toàn cầu hóa kinh tế và vấn đề mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế của Việt Nam

5.1. Toàn cầu hóa kinh tế

5.1.1. Nguyên nhân thúc đẩy và đặc điểm của toàn cầu hóa kinh tế

5.1.1.1. Nguyên nhân thúc đẩy

5.1.1.2. Đặc điểm của toàn cầu hoá kinh tế

5.1.2. Cơ hội và thách thức đối với Việt Nam

5.1.2.1. Cơ hội

5.1.2.2. Thách thức

5.2. Vấn đề mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế của Việt Nam

5.2.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn

5.2.1.1. Cơ sở lý luận

5.2.1.2. Cơ sở thực tiễn

5.2.2. Thực trạng của việc mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế của Việt Nam

5.2.2.1. Thành tựu và nguyên nhân

5.2.2.2. Hạn chế và nguyên nhân

5.2.3. Quan điểm và giải pháp tiếp tục mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế của Việt Nam.

5.2.3.1. Quan điểm

5.2.3.2. Giải pháp cơ bản

 

M.N

Học viện Báo chí & Tuyên truyền